Gepubliceerd in dagblad Trouw,
25 Februari 2024

Zuid-Limburgers ergeren zich aan de negatieve frames die gangbaar zijn als het over de Mijnstreek gaat.
Ze weten ook wel dat in plekken als Heerlen Noord er structurele problemen zijn met criminaliteit,
laaggeletterdheid en arbeidsongeschiktheid. Maar de meesten, ook inwoners van Heerlen Noord, zien
vooral hoeveel hun streek te bieden heeft, hoezeer die is opgekrabbeld sinds de jaren zeventig.
Het is dit jaar vijftig jaar geleden dat de laatste mijn dicht ging. Aan de Open Universiteit interviewen we
nazaten van mensen die in de steenkool hebben gewerkt, of in het veen in Oost-Drenthe. Over hoe ze
hun leven hebben opgebouwd in een heftige periode, met vaders die op zoek moesten naar ander werk,
in wijken waar velen wegtrokken op zoek naar kansen elders. Moeders die zich in moesten stellen op een
man die plotseling weer om vijf uur thuiskwam en zich begonnen te emanciperen. Juist de positieve
mentaliteit van nazaten van mijnwerkers valt op. Soms zeggen ze ook: ik heb geleerd van mijn vader dat
je er altijd wat van moet maken. Voor velen van hen werd het leven béter na de mijnsluitingen: eindelijk uit
het korset, de kans om op zoek te gaan naar iets anders.
Martha is de zesentwintigste van deze ‘Kinderen van de kolonie’. Ze legt Trouw van 19 februari voor me
neer en zucht: ‘Alsof het alleen maar armoede is hier in de Mijnstreek.’ Toen ik voor de zoveelste keer over
de junks in de stationstunnel begon, die het imago van Heerlen tot na de eeuwwisseling hebben gekleurd,
werd een andere gesprekspartner, een trotse bewoonster van Heerlen Noord, inmiddels van het
spraakmakende Maankwartier, opvallend stil. ‘Ergert het je nou dat het altijd maar over ellende gaat als
het over Heerlen en Kerkrade gaat?’, zei ik. Toen kwam ze los. Over hoeveel de stad te bieden heeft, van
musea tot culturele activiteiten, van Cultura Nova tot het Dutch Mountain filmfestival, hoe mooi het er is,
hoeveel méér erover te zeggen valt dan tienermoeders op de Heksenberg. We reduceren Amsterdam ook
niet tot problematiek in achterstandswijken, per slot van rekening. Een ander merkte cynisch op bijna blij
te zijn dat de rest van Nederland nu ook PVV stemt: ‘Doen ze niet meer alsof wij zulke gekke henkies zijn
met een raar accent.’ Deze Kerkraadse vertelt hoe blij ze is dat er weer een middelbare school komt, die
in september zijn deuren opent. Dat er allerlei mensen met kleine kinderen komen wonen.
De serie in Trouw over Heerlen is natuurlijk prachtig, en het stuk over jongeren die toekomst in de
Mijnstreek zien, heeft gelukkig alweer een positievere toonzetting. De uitdagingen zijn er ook, dat is voor
niemand in Zuid-Limburg nieuws.